Jak powstało Google? Od projektu studenckiego do internetowego giganta

Google powstało jako projekt badawczy dwóch doktorantów Uniwersytetu Stanforda – Larry’ego Page’a i Sergeya Brina. Nie planowali oni początkowo tworzenia jednej z największych firm technologicznych na świecie. Chcieli rozwiązać konkretny problem: uporządkować coraz większą liczbę stron internetowych i pomóc użytkownikom szybciej docierać do wartościowych informacji.

Opracowana przez nich wyszukiwarka nie była pierwszym tego rodzaju narzędziem. Jej przewaga polegała na innym sposobie oceniania stron. Zamiast sprawdzać głównie, jak często dane słowo pojawia się w tekście, system analizował także linki prowadzące do poszczególnych witryn. Ta stosunkowo prosta idea stała się fundamentem algorytmu PageRank, a później całego Google.

Google powstało zatem w drugiej połowie lat 90. XX wieku na Uniwersytecie Stanforda jako wyszukiwarka internetowa oparta na analizie powiązań między stronami. Firmę Google założyli we wrześniu 1998 roku Larry Page i Sergey Brin.

Początek historii Google nie miał miejsca w garażu

Historia Google często sprowadzana jest do opowieści o dwóch studentach pracujących w garażu. Garaż rzeczywiście odegrał ważną rolę, ale pojawił się dopiero później. Początkiem były spotkanie przyszłych założycieli oraz prace prowadzone na Uniwersytecie Stanforda.

Larry Page przyjechał na Stanford w 1995 roku, gdy rozważał podjęcie studiów doktoranckich. Sergey Brin, który już studiował na tej uczelni, oprowadzał go po kampusie. Według firmowej historii podczas pierwszego spotkania różnili się w niemal każdej sprawie. Mimo to w kolejnym roku rozpoczęli współpracę.

Łączyło ich zainteresowanie szybkim rozwojem internetu. Sieć przestawała być niewielkim zbiorem stron tworzonych głównie przez uczelnie i pasjonatów. Przybywało serwisów, dokumentów oraz informacji, ale znalezienie odpowiedniej treści stawało się coraz trudniejsze.

Wyszukiwarki już istniały. Użytkownicy mogli korzystać między innymi z AltaVisty, Lycos, Excite czy Yahoo!, które w początkowym okresie funkcjonowało przede wszystkim jako ręcznie tworzony katalog stron. Problem nie polegał więc na braku narzędzi do wyszukiwania. Problemem była jakość wyników.

Pomysł Larry’ego Page’a: potraktować internet jak sieć cytowań

Larry Page zainteresował się strukturą internetu, a szczególnie tym, w jaki sposób strony łączą się ze sobą. Dostrzegł podobieństwo między linkami internetowymi a cytowaniami w publikacjach naukowych.

W świecie nauki znaczenie artykułu można częściowo ocenić na podstawie tego, ile innych prac się na niego powołuje. Nie każde cytowanie ma jednak taką samą wartość. Odwołanie pochodzące z uznanej i często cytowanej publikacji może mieć większe znaczenie niż wzmianka w mało istotnym tekście.

Page i Brin zastosowali podobny sposób myślenia do stron internetowych. Założyli, że link prowadzący do witryny można traktować jako swego rodzaju głos oddany na jej rzecz. Jeżeli do strony odwołuje się wiele innych wartościowych witryn, prawdopodobnie sama również zasługuje na uwagę.

Nie chodziło jednak o zwykłe policzenie wszystkich odnośników. System miał uwzględniać także znaczenie stron, z których linki pochodziły. W ten sposób powstała metoda pozwalająca matematycznie oceniać względną ważność dokumentów znajdujących się w sieci. Jej opis Page i Brin przedstawili w pracy naukowej poświęconej dużej, hipertekstowej wyszukiwarce internetowej.

BackRub, czyli wyszukiwarka przed Google

Pierwszy projekt Larry’ego Page’a i Sergeya Brina nie nazywał się Google. Otrzymał nazwę BackRub, która nawiązywała do analizowania linków zwrotnych, czyli backlinków.

System rozpoczął działanie jako projekt akademicki w 1996 roku. Pracując z pokojów w akademiku, Page i Brin budowali wyszukiwarkę, która przeszukiwała internet, zapisywała informacje o stronach i analizowała połączenia między nimi. Oficjalna historia Google wskazuje, że właśnie mechanizm wykorzystywania linków do określania znaczenia poszczególnych stron odróżniał ich rozwiązanie od wielu dostępnych wówczas narzędzi.

Nazwa BackRub była techniczna i dobrze opisywała sposób działania projektu, ale nie nadawała się najlepiej do budowania globalnej marki. Zanim jednak ją zmieniono, wyszukiwarka zdążyła pokazać, że może prezentować trafniejsze wyniki niż rozwiązania oparte przede wszystkim na obecności słów kluczowych na stronie.

Czym był PageRank?

PageRank był algorytmem przypisującym stronom określoną wartość na podstawie prowadzących do nich linków oraz znaczenia witryn, które te linki zamieszczały.

Nazwa algorytmu miała podwójny sens. Odnosiła się do angielskiego słowa page, oznaczającego stronę, ale jednocześnie do nazwiska Larry’ego Page’a.

W uproszczeniu można powiedzieć, że strona otrzymywała wyższą ocenę, gdy prowadziły do niej linki z innych ważnych stron. Głos z uznanej witryny miał większą wagę niż wiele odnośników pochodzących z miejsc o niewielkim znaczeniu.

PageRank nie był jedynym elementem pierwszej wyszukiwarki. System musiał również pobierać strony, tworzyć ich indeks, analizować treść i dopasowywać wyniki do zapytania użytkownika. Algorytm oceny linków był jednak jednym z rozwiązań, które pozwoliły nowej wyszukiwarce odróżnić się od konkurencji.

Współczesna wyszukiwarka Google jest znacznie bardziej złożona i wykorzystuje wiele systemów oceny treści, w tym rozwiązania związane z rozumieniem języka i uczeniem maszynowym. PageRank należy więc traktować jako jeden z fundamentów początkowego sukcesu, a nie pełny opis obecnego sposobu ustalania kolejności wyników.

Dlaczego Google nazywa się Google?

Nazwa Google pochodzi od słowa googol. Jest to określenie liczby składającej się z jedynki i następujących po niej 100 zer.

Tak duża liczba miała symbolizować ogrom informacji, które wyszukiwarka mogłaby porządkować. Pasowała więc do ambicji Page’a i Brina, którzy chcieli stworzyć narzędzie umożliwiające organizowanie stale powiększających się zasobów internetu.

Forma „Google” była grą z matematycznym określeniem, a nie skrótem zbudowanym z pierwszych liter kilku wyrazów. Dlatego popularne rozwinięcia nazwy Google, które można znaleźć w internecie, nie przedstawiają jej prawdziwego pochodzenia.

Zmiana nazwy z BackRub na Google miała również duże znaczenie biznesowe. Krótkie, charakterystyczne i łatwe do zapamiętania określenie znacznie lepiej nadawało się do stworzenia marki dostępnej dla użytkowników z różnych krajów. Oficjalna historia firmy podaje, że nazwa odzwierciedlała misję porządkowania światowych informacji oraz uczynienie ich powszechnie dostępnymi i użytecznymi.

Najpierw powstał produkt, dopiero później firma

Page i Brin nie zaczęli od napisania biznesplanu, wynajęcia biura i zatrudnienia zespołu sprzedażowego. Najpierw rozwijali technologię. Dopiero rosnące zainteresowanie wyszukiwarką i pojawienie się inwestora doprowadziły do formalnego założenia przedsiębiorstwa.

W sierpniu 1998 roku działanie wyszukiwarki zaprezentowano Andy’emu Bechtolsheimowi, współzałożycielowi firmy Sun Microsystems. Dostrzegł on potencjał projektu i wystawił czek na 100 tys. dolarów na rzecz Google Inc.

Problem polegał na tym, że firma o takiej nazwie jeszcze formalnie nie istniała. Aby móc wykorzystać pieniądze, założyciele musieli ją zarejestrować. Google zostało utworzone we wrześniu 1998 roku.

Ta historia dobrze pokazuje kolejność, w jakiej rozwijało się przedsięwzięcie. Page i Brin najpierw zbudowali działający prototyp rozwiązujący rzeczywisty problem, następnie zdobyli zainteresowanie użytkowników oraz środowiska akademickiego, a dopiero później utworzyli firmę i zaczęli szukać sposobu na jej skalowanie.

Jaką rolę odegrał słynny garaż?

Po otrzymaniu pierwszego finansowania zespół przeniósł się z akademików do garażu należącego do Susan Wojcicki w Menlo Park w Kalifornii. Wojcicki została później pracownicą Google, rozwijała działalność reklamową firmy, a następnie kierowała YouTube.

Garaż był pierwszą siedzibą nowo utworzonego przedsiębiorstwa, ale nie miejscem, w którym narodził się sam pomysł wyszukiwarki. Wcześniejsze prace nad BackRub i PageRankiem odbywały się na Stanfordzie oraz w pokojach akademickich.

Według firmowej relacji wyposażenie pierwszego biura było dalekie od wizerunku wielkiej korporacji technologicznej. Znajdowały się tam komputery stacjonarne, stół do ping-ponga i intensywnie niebieska wykładzina. Pierwsze serwery budowano natomiast przy wykorzystaniu niedrogich podzespołów, a jedna z konstrukcji została umieszczona w obudowie stworzonej z klocków.

Garaż stał się symbolem początków Google, ponieważ dobrze pasuje do popularnej historii start-upu rozpoczynającego działalność bez dużego biura i rozbudowanej struktury. Ważniejszym źródłem przewagi firmy były jednak technologia, środowisko uniwersyteckie i dostęp do inwestorów z Doliny Krzemowej.

Kiedy Google stało się prawdziwym biznesem?

Dobra wyszukiwarka przyciągała użytkowników, ale jej utrzymanie wymagało coraz większej liczby serwerów, specjalistów i środków finansowych. Firma musiała więc znaleźć model, który pozwoli oferować wyszukiwanie bezpłatnie, a jednocześnie generować przychody.

Rozwiązaniem stała się reklama powiązana z intencją użytkownika. Osoba wpisująca określone zapytanie często nie szukała wyłącznie informacji. Mogła również poszukiwać produktu, usługi, hotelu, restauracji albo lokalnej firmy.

Google rozwijało system reklamowy, w którym komunikaty przedsiębiorców mogły pojawiać się w związku z konkretnymi zapytaniami. Reklamy były oddzielane od bezpłatnych wyników wyszukiwania, a ich dopasowanie miało przynosić korzyść zarówno reklamodawcy, jak i osobie poszukującej informacji. W 2001 roku z systemu AdWords skorzystał pierwszy lokalny reklamodawca wskazany w oficjalnej historii wyszukiwarki.

Był to model znacznie bardziej mierzalny niż wiele tradycyjnych form reklamy. Firma mogła sprawdzić, ile osób zobaczyło komunikat, kliknęło go i przeszło na stronę. Reklamodawca docierał natomiast do odbiorców dokładnie w momencie, w którym wyrażali zainteresowanie określonym tematem.

W ten sposób Google połączyło bezpłatny produkt masowy z płatnym narzędziem dla firm. Użytkownicy dostawali dostęp do wyszukiwarki, a przedsiębiorcy finansowali system poprzez zakup reklam.

Dlaczego Google wyprzedziło wcześniejsze wyszukiwarki?

Sukces Google nie wynikał z jednego wynalazku. Firma połączyła kilka elementów, które razem stworzyły produkt trudny do zastąpienia.

Pierwszym była trafność wyników. Analiza linków pomagała odróżniać strony uznawane przez inne witryny od dokumentów, które jedynie wielokrotnie powtarzały wyszukiwane słowo.

Drugim elementem była szybkość działania. Użytkownik nie chciał analizować skomplikowanego portalu ani długo czekać na odpowiedź. Chciał wpisać zapytanie i niemal natychmiast otrzymać użyteczne wyniki.

Znaczenie miał także prosty interfejs. Podczas gdy wiele ówczesnych portali internetowych wypełniało strony główne wiadomościami, katalogami, odnośnikami i reklamami, Google koncentrowało uwagę na polu wyszukiwania.

Kolejnym czynnikiem była zdolność do skalowania technologii. Liczba stron i użytkowników rosła bardzo szybko, dlatego wyszukiwarka musiała stale rozbudowywać indeks oraz infrastrukturę.

Ostatnim ważnym elementem był model reklamowy, który pozwalał finansować dalszy rozwój bez pobierania opłat za podstawową usługę. Połączenie technologii, użyteczności i dobrze dopasowanego źródła przychodów umożliwiło przekształcenie projektu akademickiego w globalną firmę.

Od jednego pola wyszukiwania do całego ekosystemu

Google nie pozostało wyłącznie wyszukiwarką stron internetowych. Z czasem przedsiębiorstwo zaczęło porządkować kolejne rodzaje informacji.

W 2001 roku uruchomiono wyszukiwarkę grafik Google Images. Bezpośrednią inspiracją było ogromne zainteresowanie suknią Versace, w której Jennifer Lopez wystąpiła podczas gali Grammy w 2000 roku. Użytkownicy chcieli zobaczyć zdjęcie, ale tradycyjna lista tekstowych linków nie pozwalała im łatwo go odnaleźć.

W 2002 roku wystartowało Google News, które pomagało wyszukiwać aktualne wiadomości z wielu źródeł. Następnie rozwijano między innymi lokalne wyniki, pocztę Gmail, mapy, przeglądarkę Chrome oraz usługi dla przedsiębiorstw. Firma przejęła również YouTube i rozwijała system Android.

Wspólnym mianownikiem wielu tych usług było organizowanie informacji lub ułatwianie do nich dostępu. Wyszukiwanie przestało oznaczać wyłącznie wpisywanie słów w jednym polu. Zaczęło obejmować obrazy, wiadomości, lokalizacje, filmy, produkty i zawartość prywatnych dokumentów użytkownika.

Wejście Google na giełdę zmieniło skalę działalności

W 2004 roku Google stało się spółką publiczną. Wejście na giełdę zapewniło firmie dostęp do kapitału, ale jednocześnie mogło zwiększyć presję na osiąganie krótkoterminowych wyników.

Page i Brin już w liście skierowanym do inwestorów podkreślali, że chcą zachować długoterminowy sposób zarządzania. Zapowiedzieli, że firma będzie podejmować również ryzykowne projekty, jeżeli ich potencjalne znaczenie uzasadni poniesienie kosztów. Wprowadzona struktura różnych klas akcji pozostawiała założycielom znaczący wpływ na kierunek rozwoju przedsiębiorstwa.

To podejście pomogło Google inwestować w przedsięwzięcia, które nie zawsze były bezpośrednio związane z pierwotną wyszukiwarką. Nie wszystkie kończyły się sukcesem, ale część z nich przekształciła się w produkty używane później na masową skalę.

Google czy Alphabet – jaka jest różnica?

W 2015 roku przeprowadzono reorganizację przedsiębiorstwa i powołano spółkę Alphabet. Google stało się jej najważniejszą, ale nie jedyną częścią.

Zmiana miała oddzielić podstawowe usługi internetowe Google od innych, bardziej eksperymentalnych przedsięwzięć. Do Google nadal należały między innymi wyszukiwarka, działalność reklamowa i główne produkty internetowe. Inne inicjatywy mogły być rozwijane jako odrębne firmy działające pod kontrolą Alphabetu.

Larry Page wyjaśniał, że nowa struktura miała zwiększyć samodzielność poszczególnych przedsięwzięć, ułatwić nadzór oraz pozwolić Google mocniej skoncentrować się na jego podstawowej działalności. Alphabet zastąpił Google Inc. jako spółkę notowaną na giełdzie, natomiast Google stało się podmiotem zależnym od Alphabetu.

Google i Alphabet nie są więc synonimami. Google to firma odpowiedzialna za dużą część znanych produktów technologicznych, a Alphabet jest spółką nadrzędną, do której należy Google oraz pozostałe przedsięwzięcia grupy.

Najważniejsze momenty w powstaniu Google

Rok	Wydarzenie
1995	Larry Page i Sergey Brin poznają się na Uniwersytecie Stanforda
1996	rozpoczynają prace nad wyszukiwarką BackRub
1997	projekt otrzymuje nazwę Google
1998	Andy Bechtolsheim przekazuje 100 tys. dolarów, a Page i Brin zakładają firmę
1998	zespół przenosi się do garażu Susan Wojcicki
2001	rozwijane są Google Images i działalność reklamowa AdWords
2004	Google wchodzi na giełdę
2015	powstaje Alphabet, a Google staje się jego spółką zależną

Daty pokazują, że Google nie powstało w jednym momencie. Najpierw pojawił się problem badawczy, później algorytm, prototyp wyszukiwarki, nazwa, finansowanie i dopiero na końcu formalna organizacja zdolna rozwijać produkt na globalną skalę.

Co historia Google mówi o budowaniu firmy?

Historia Google jest często przedstawiana jako przykład spektakularnego sukcesu start-upu, ale jej najważniejszy biznesowy wniosek nie dotyczy garażu ani szybkiego zdobywania inwestorów.

Page i Brin rozpoczęli od problemu, który stawał się coraz bardziej dotkliwy. Im szybciej rozwijał się internet, tym trudniej było odnaleźć w nim użyteczne informacje. Stworzyli więc technologię, której wartość rosła razem ze skalą problemu.

Nie próbowali jedynie skopiować istniejących wyszukiwarek i dodać do nich kolejnych funkcji. Zmienili podstawowy sposób oceniania stron. Ich rozwiązanie dawało użytkownikowi konkretną korzyść: trafniejszą odpowiedź uzyskaną szybciej.

Dopiero gdy produkt zaczął działać i wzbudzać zainteresowanie, powstała firma. Następnie znaleziono model przychodowy powiązany z zachowaniem użytkownika i niewymagający pobierania opłat za samo wyszukiwanie.

Google pokazuje również, jak duże znaczenie ma nazwa, prostota produktu i możliwość skalowania. Nawet najlepszy algorytm nie zbudowałby globalnej firmy bez infrastruktury, zespołu, finansowania oraz sposobu zamiany zainteresowania użytkowników w stabilne przychody.

Jak powstało Google – podsumowanie

Google powstało z projektu badawczego realizowanego przez Larry’ego Page’a i Sergeya Brina na Uniwersytecie Stanforda. Ich pierwsza wyszukiwarka, BackRub, analizowała linki między stronami, aby ocenić ich znaczenie. Rozwinięciem tej koncepcji był algorytm PageRank.

Nazwa Google została zainspirowana matematycznym określeniem googol, oznaczającym jedynkę ze 100 zerami. Miała symbolizować ogrom informacji, które twórcy chcieli uporządkować.

W 1998 roku Andy Bechtolsheim zainwestował w projekt 100 tys. dolarów. Page i Brin utworzyli firmę, przenieśli zespół do garażu Susan Wojcicki i rozpoczęli rozwijanie wyszukiwarki jako komercyjnego przedsięwzięcia.

O sukcesie zdecydował nie sam algorytm, lecz połączenie trafnych wyników, szybkiego i prostego produktu, skalowalnej technologii oraz systemu reklamowego. Dzięki temu niewielki projekt akademicki stał się podstawą przedsiębiorstwa, które wpłynęło na sposób wyszukiwania informacji, prowadzenia reklamy i korzystania z internetu.